Làng nghề Bắc Giang – Hợp tác xã mây tre đan Tăng Tiến
Hơn 300 năm qua, làng nghề này trải qua đủ thăng trầm. Có lúc tưởng đã bị lãng quên giữa nhịp sống mới. Nhưng những người con của làng vẫn giữ nghề, coi nó quý hơn mọi thứ xa hoa.
Làng nghề mây tre đan Tăng Tiến thuộc xã Tăng Tiến, Việt Yên, Bắc Giang. Nghề đan lát ở đây có lịch sử hơn 300 năm, từ thời nhà Hậu Lê, và ngày một lớn mạnh.
Làng nằm kề Quốc lộ 1A. Hơn 300 năm nay, người dân vẫn gắn bó với nghề. Tăng Tiến vốn là xã thuần nông, nên trước kia dân chủ yếu bám ruộng đồng.
Hồi đó, nghề mây tre đan chỉ là nghề phụ. Người dân tranh thủ làm lúc nông nhàn để có thêm đồng ra đồng vào.
Nhà nào cũng giữ nghề cha ông để lại. Nhưng chỉ vài chiếc rổ, chiếc rá hay mấy cái quạt nan mang ra bán trong phiên chợ.
Mây tre đan Tăng Tiến thuộc thôn Phúc Tằng, kề Quốc lộ 1A. Nơi đây cách TP Bắc Giang 7km về hướng Tây và giáp tỉnh Bắc Ninh. Việt Yên có chùa Bổ Đà, trung tâm Phật giáo lớn của Bắc Giang. Đây cũng là nơi khai sinh nghề đan lát truyền thống.
Từ bao đời nay, người Tăng Tiến mê nghề đan lát. Đến làng, anh/chị thấy nhà nào cũng làm. Tay mành, tay nan lướt nhanh, ra những chiếc rá, chiếc rổ, chiếc mành. Nhìn là hiểu thế nào là bàn tay khéo.
Làng quê yên bình này từ lâu đã có thương lái và khách nước ngoài ghé qua. Họ thích cây tre, cây mây và những món làm từ chúng, hình ảnh quen thuộc của người Việt.
Nhờ vậy, đồ mây tre đan nơi đây đi xa tới nhiều châu lục như Á, Âu, Mỹ và châu Phi.
Nghề đã lâu đời, hàng đẹp, mẫu mã ngày càng nhiều. Điều đó giúp mây tre đến tay những người yêu thích đồ thủ công.
Người đầu tiên đưa mây tre đan Tăng Tiến từ nghề phụ lên nghề chính là anh Đinh Văn Tỉnh. Hiện anh là chủ nhiệm HTX mây tre đan Tăng Tiến. Anh thấy bà con quanh năm vất vả mà thu nhập chẳng bao nhiêu. Trong khi đó, Hà Nội (Hà Tây cũ), Nam Định, Hà Nam cũng làm nghề này và phát triển hơn nhiều.
Anh trằn trọc nhiều đêm để tìm hướng đi mới cho nghề của quê hương. Anh đã đến thăm các làng nghề ở Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Hưng Yên.
Qua tìm hiểu, anh thấy làng mình có nhiều tiềm năng. Học được nghề dệt tăm lụa, anh quyết mang về xã. Mục đích là phát triển nghề đan lát truyền thống.
Anh Tỉnh là một nghệ nhân tiêu biểu của làng. Anh say mê nghề đan mây tre Phúc Tằng và không ngừng học thêm. Sản phẩm của anh ngày càng đa dạng.
Anh giữ bí quyết gia truyền mà ít ai có. Đó là cách nhuộm mành và nan tre để ra nhiều màu. Nan được bảo quản không mối mọt, nên đồ bền đẹp theo thời gian.
Anh lập Hợp tác xã sản xuất mây tre. Sản phẩm gồm mành trải bàn ăn, đệm, gối, túi sách, mành tre cửa. Ngoài nan, anh còn làm mành tăm và các món từ mành tăm để xuất khẩu.
Làm ra một món mây tre Tăng Tiến phải qua nhiều công đoạn, rất công phu. Tre mang về được cắt thành đoạn nhỏ rồi mới đến tay người thợ.
Thợ chẻ tre thành nan nhỏ như cái tăm, dài 30 đến 40 cm. Chẻ tay thế này rất khó. Nhưng họ làm nhanh và điêu luyện, tăm nào cũng đều tăm tắp.
Từng bó tăm sau đó được phơi khô. Khâu nhuộm tăm đặc biệt quan trọng. Chỉ anh Tỉnh nhuộm được bằng bí quyết gia truyền, “không ai có thể làm thay”. Nhờ đó mành tăm lên màu đẹp, bền và chống mối mọt, thành nét riêng của Tăng Tiến.
Người thợ dệt từng chiếc tăm nhỏ thành mành. Họ phối chỉ nhiều màu với màu tăm. Món ra đời có nhiều màu sắc, mẫu mã, vừa đẹp vừa bền.
Làng nghề có lịch sử lâu đời, hương nghề bay xa và sản phẩm có mặt gần như khắp thế giới. Mai này, nơi đây còn thu hút thêm nhiều du khách đến khám phá đất Bắc Giang.
Đọc về Tăng Tiến mới thấy đồ đan tay đòi hỏi công sức đến mức nào. Đèn mây tre cũng vậy.
Anh/chị muốn xem đèn làm từ chất liệu này thì vào danh mục đèn mây tre. Có đèn vách tre cho hành lang và đèn mây caro ba tầng cho bàn ăn.
Bên em đăng mẫu mới trên fanpage An Nguyên. Cửa hàng ở 85 Đường số 6, KDC Hoàng Hải, xã Bà Điểm, TP.HCM.
